Publication:

Rotorua Weekender - 2021-11-26

Data:

Te Turi o Hinengawari

KAHU KI ROTORUA

Raimona Inia

He ko¯rero te¯nei mo¯ te¯tehi ko¯whatu nui te tapu nui te ihi e tu¯ tonu nei ki te pu¯ take o Te Horohoroinga o nga¯ ringa o Kahumatamomoe. Te¯ ra¯ te¯ tehi tupuna kuia ko Hinengawari. He tohunga a Hinengawari he rua¯hine no¯ nga¯ ka¯wai whakahirahira taka iho no Nga¯ ti Kearoa me Nga¯ ti Tuara. Ko nga¯ iwi e¯nei ka kitea ki te whenua momona ki te takiwa¯ o Horohoro. Na¯ Hepora Young he tama¯hine na¯ Raharuhi Pururu e¯nei ko¯ rero ki a¯ na mokopuna. Ko nga¯ iwi nei a Nga¯ ti Kearoa me Nga¯ ti Tuara i te wa¯ o nga¯ to¯ tara he iwi noho wehe ra¯ ua no¯ te hinganga o Nga¯ ti Kurahaumia i a Nga¯ ti Kearoa ka riro i a ra¯ tou te whenua. A Nga¯ ti Tuara i tika atu ki Tihi-o-tonga me Tarewa Pounamu, na¯ wai ra¯, na wa¯i ra¯ ka hono tahi ra¯ ua. No te wa¯ i noho tahi ai ra¯ua a Nga¯ ti Kea me Nga¯ ti Tuara e noho ana ki Patetere ki te tonga ki te¯ tehi pito o Horohoro he pa¯ nui i tu¯ ki ko¯ nei ki te huarahi haere ai ki Waikato - haere kau te huarahi i te taha o te nehenehe ururua, ka takahia te huarahi ka roa te tangata e haere ana ka heke ki Waikato ra¯ nei ka kaha tonu te pahi na¯ wai ka puta atu ki Ka¯ piti. Ko te pa¯ e ko¯ rerohia nei e tatou i runga i taua huarahi nei. He ahakoa he pa¯ whawhai ko to¯ ra¯ tou wehi tonu kai tupono he iwi puta mai ka¯ ore ra¯ tou e mo¯ hio ana kua puta mai. Ka¯ tahi, ka haere a Hinengawari rokohanga ana ka kitea te ko¯ whatu nei, ka whakatapua e ia te ko¯ whatu ka k¯ıa e ia ko tana turi nei, ka tuturi ia ki te whakahau i te ko¯ hwatu na¯ . Kua tapu. Ko nga¯ mea e mo¯ hio ana e haere ana i te huarahi na kua uruuru whenua, ka wa¯ hia mai he rau ka whakatakotoria ki te aroaro o taua ko¯ whatu na – na¯ reira ka mo¯ hio te hau kainga he tangata pai, he p¯ıoi pai te¯na¯ te haere na, engari mehe ku¯ are tangata ka heke te marangai, ka hau pu¯ kerikeri, ka heke te ma¯ eke koia te¯ nei te mahi a te kuia nei koina te hau kainga e mo¯ hio na he ope taua¯ kai te haere mai, na ka matika ake ra¯ tou ki te ta¯ pu i nga¯ tauhou – koina te mana o te ko¯ whatu nei, he pou tiaki. No¯ te 1937 ka whakaaro ake te koroua morehu a Pu¯ ruru Raharuhi, he moumou te ko¯ whatu i runga i te ku¯ more ra¯ kua kore ra e haerengia taua huarahi na, kua kore rawa atu e haerengia ka tikina te turi o to¯ ra¯ tou na kuia ka haria ki te kura o Horohoro kia mo¯ hiohio ai nga whakatupuranga ki te tohungatanga o to¯ ra¯ tou na kuia a Hinengawari i to¯ na wa. He kuia hu¯ ma¯ rie, he kuia marae, he kuia atawhai, koia te¯ nei ko Hinengawari. He whakamihi na¯ ku ki a Nga¯ ti Kearoa ki a Nga¯ ti Tuara i manawanui mai kia marangaiarearengia te¯nei ko¯rero iwi ki te ma¯ rea. - Te Puna Whakatongarewa kua utua e Irirangi Te Motu

Images:

© PressReader. All rights reserved.